ترکیبات آلی فرّار (VOC) و تأثیر آن‌ها بر سلامت و محیط زیست

در هنگام انتخاب رنگ برای فضاهای داخلی یا خارجی خانه و محل کار، تنها نباید به رنگ و بافت آن توجه کرد، بلکه ترکیبات موجود در رنگ نیز اهمیت زیادی دارد. یکی از موارد مهم در بررسی ترکیب رنگ‌ها، میزان VOC یا همان ترکیبات آلی فرّار است. این ترکیبات می‌توانند تأثیرات قابل‌توجهی بر سلامتی انسان و محیط زیست داشته باشند. اما VOC دقیقاً چیست؟ چگونه اندازه‌گیری می‌شود و چه خطراتی دارد؟ در ادامه پاسخ این پرسش‌ها را خواهید یافت.

VOC در رنگ

VOC  چیست؟

C مخفف عبارت انگلیسی Volatile Organic Compounds به‌معنای «ترکیبات آلی فرّار» است. این ترکیبات، موادی شیمیایی هستند که به‌آسانی در دمای معمولی تبخیر می‌شوند و به هوا منتقل می‌گردند. در محصولاتی مانند رنگ، لاک، چسب و پاک‌کننده‌ها، VOC یافت می‌شود. هنگامی که این ترکیبات تبخیر می‌شوند، ممکن است به آلودگی هوا و آسیب به سلامت انسان منجر شوند.

چه موادی در گروه VOC قرار می‌گیرند؟

در بسیاری از محصولات صنعتی و خانگی، ترکیبات VOC یافت می‌شود. از جمله رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تولوئن
  • بنزن
  • زایلن
  • اتیل‌بنزن

این ترکیبات معمولاً هنگام خشک شدن رنگ یا تبخیر سایر محصولات شیمیایی وارد هوا شده و می‌توانند مشکلات تنفسی یا دیگر آسیب‌های بلندمدت ایجاد کنند. به همین دلیل، استفاده از رنگ‌هایی با VOC پایین یا بدون VOC بسیار توصیه می‌شود.

VOC  در رنگ چیست و چرا اهمیت دارد؟

رنگ‌ها معمولاً یکی از منابع اصلی VOC در محیط‌های داخلی هستند. مقدار VOC در رنگ، به میزان ترکیبات آلی فرّار موجود در آن اشاره دارد که معمولاً بر حسب گرم بر لیتر (g/L) سنجیده می‌شود. هرچه این مقدار بالاتر باشد، در حین خشک شدن رنگ، مواد شیمیایی بیشتری وارد هوا می‌شود.

برای حفظ سلامت، به‌ویژه در فضاهای بسته، باید از رنگ‌هایی استفاده کرد که میزان VOC آن‌ها کمتر از 30 گرم بر لیتر باشد. این نوع رنگ‌ها معمولاً پایه آب دارند و برای فضای داخلی مناسب‌تر هستند، چراکه هم‌زمان کیفیت هوای محیط را حفظ می‌کنند و آسیب کمتری به طبیعت می‌زنند.

چگونه VOC اندازه‌گیری می‌شود؟

دو روش کلی برای سنجش VOC وجود دارد:

  1. در محصولات مانند رنگ

    در این روش، نمونه رنگ در آزمایشگاه تحت تست تبخیر قرار می‌گیرد و با استفاده از دستگاه‌هایی مانند کروماتوگرافی گازی، نوع و مقدار ترکیبات آلی فرّار شناسایی و اندازه‌گیری می‌شود.

  2. در هوای محیط‌های داخلی

    در این حالت، دستگاه‌های سنجش VOC برای بررسی کیفیت هوا در فضاهای بسته (مانند خانه‌ها یا بیمارستان‌ها) استفاده می‌شوند. این موضوع به‌ویژه برای افراد حساس مانند نوزادان، سالمندان و بیماران تنفسی اهمیت دارد.

اگر میزان VOC در هوا بالا باشد، باید از تهویه مناسب استفاده کرد و محصولات بدون VOC را جایگزین نمود.

تأثیرات VOC بر سلامت و محیط زیست

اثرات بر سلامت:

  • تحریک مجاری تنفسی، تشدید آسم و برونشیت
  • سوزش چشم، آبریزش بینی و واکنش‌های آلرژیک
  • سرگیجه، حالت تهوع، خستگی مزمن و کاهش تمرکز

اثرات زیست‌محیطی:

  • مشارکت در تولید مواد مخرب لایه اوزون
  • افزایش اثر گلخانه‌ای و تغییرات اقلیمی
  • آلودگی منابع آب و آسیب به اکوسیستم‌ها

استفاده بی‌رویه از محصولات دارای VOC می‌تواند یکی از دلایل افزایش مشکلات محیط زیستی در عصر حاضر باشد. بنابراین آگاهی و انتخاب آگاهانه بسیار ضروری است.

رنگ‌های بدونVOC  ، انتخابی سالم و سازگار با محیط زیست

در سال‌های اخیر، رنگ‌های بدون VOC یا دارای VOC بسیار پایین به دلیل مزایای زیادی که دارند، محبوب شده‌اند. این نوع رنگ‌ها در فرآیند رنگ‌آمیزی هیچ‌گونه بوی آزاردهنده‌ای منتشر نمی‌کنند و برای افراد حساس، کودکان و بیماران تنفسی مناسب‌تر هستند.